ใส่คอนแทคเลนส์นานอันตรายไหม? คำตอบคือ "อันตรายได้จริง" เพราะกระจกตารับออกซิเจนจากอากาศโดยตรง เมื่อมีเลนส์คลุมนานเกินไปโดยเฉพาะวัสดุที่ให้ออกซิเจนผ่านต่ำ กระจกตาจะเริ่มขาดออกซิเจน (hypoxia) จนบวม ตาแดง และมองเห็นพร่าได้ การจำกัดชั่วโมงและเลือกวัสดุที่เหมาะสมจึงสำคัญมาก
ทำไมใส่คอนแทคเลนส์นานถึงทำให้ตาขาดออกซิเจน?
กระจกตา (cornea) เป็นเนื้อเยื่อพิเศษที่ไม่มีเส้นเลือดมาเลี้ยง จึงต้องรับออกซิเจนจากอากาศผ่านชั้นน้ำตาโดยตรง เมื่อเราใส่คอนแทคเลนส์ เท่ากับมีแผ่นฟิล์มบาง ๆ มาคั่นกลางระหว่างอากาศกับผิวกระจกตา หากเลนส์นั้นยอมให้ออกซิเจนผ่านได้น้อย หรือเราใส่ต่อเนื่องหลายชั่วโมงเกินไป ปริมาณออกซิเจนที่ไปถึงกระจกตาก็จะลดลง
ภาวะนี้เรียกว่า "corneal hypoxia" หรือกระจกตาขาดออกซิเจน หากเกิดเป็นครั้งคราวและระยะสั้น ดวงตามักฟื้นตัวได้เอง แต่ถ้าสะสมเป็นประจำทุกวันติดต่อกันนาน ๆ อาจนำไปสู่การเปลี่ยนแปลงของกระจกตาที่ถาวรมากขึ้น เช่น การงอกของเส้นเลือดผิดปกติเข้าสู่กระจกตา (neovascularization) ซึ่งเป็นสัญญาณว่าดวงตากำลัง "ร้องขอออกซิเจน"
ใส่คอนแทคเลนส์นาน อันตรายไหม? ขึ้นกับวัสดุและชั่วโมง
ความเสี่ยงไม่ได้ขึ้นกับ "จำนวนชั่วโมง" อย่างเดียว แต่ขึ้นกับ "วัสดุเลนส์" ด้วย ตัวเลขที่ใช้วัดว่าเลนส์ให้ออกซิเจนผ่านได้ดีแค่ไหนคือค่า Dk/t ยิ่งสูงยิ่งหายใจได้ดี วัสดุยุคใหม่อย่าง Silicone Hydrogel ออกแบบมาให้ออกซิเจนผ่านได้มากกว่า Hydrogel ทั่วไปหลายเท่า จึงเหมาะกับคนที่ต้องใส่ยาว ๆ ดูรายละเอียดได้ในบทความ ค่า Dk/t คืออะไร และ Silicone Hydrogel คืออะไร
| ชนิดวัสดุ | ค่าน้ำ (Water) | การผ่านออกซิเจน | จุดเด่นเฉพาะตัว | เหมาะกับใคร |
|---|---|---|---|---|
| Silicone Hydrogel | 48% | สูงที่สุดในสามแบบ รองรับการใส่ 10-12 ชม./วัน | ออกซิเจนผ่านเนื้อวัสดุได้เอง ไม่ต้องพึ่งน้ำในเลนส์ | คนใส่ยาวทั้งวัน ทำงานหน้าจอ อยู่ห้องแอร์ |
| MPC Moisture Lock | 40% | รองรับการใส่ 8-10 ชม./วัน | โครงสร้างเลียนแบบเยื่อหุ้มเซลล์ ช่วยล็อกความชุ่มชื้นไว้ในเลนส์ตลอดการใส่ พร้อมกันแสงสีฟ้า/UV-B 95% / UV-A 80% | คนตาแห้งง่าย ตาแพ้แสง ตาเคืองง่าย จ้องจอนาน |
| Hydrogel Ultraslim | 42% | รองรับการใส่ 6-8 ชม./วัน | บางเพียง 0.079-0.08 มม. ความรู้สึกแปลกปลอมน้อยที่สุด | มือใหม่ คนใส่ระยะสั้น-กลางวัน |
ข้อสำคัญคือวัสดุทั้งสามแบบไม่ได้ "ดีกว่า-แย่กว่า" กันเป็นลำดับ แต่ถูกออกแบบมาคนละโจทย์ Silicone Hydrogel เด่นเรื่องปริมาณออกซิเจนสำหรับคนใส่ยาวที่สุด ส่วน MPC เด่นเรื่องการล็อกความชุ่มชื้นไว้ในเลนส์และกรองแสงสีฟ้า/UV จึงตอบโจทย์คนที่ปัญหาหลักคือตาแห้ง แพ้แสง หรือเคืองง่าย ขณะที่ Hydrogel Ultraslim เด่นเรื่องความบางสำหรับคนที่ยังไม่ชินกับการใส่เลนส์
ตารางนี้เป็นการเปรียบเทียบเชิงหลักการเพื่อให้เห็นภาพ ไม่ใช่ค่าตายตัวสำหรับทุกสภาพตา เพราะปริมาณออกซิเจนที่กระจกตาได้รับจริงยังขึ้นกับความหนาเลนส์ ค่าสายตา และคุณภาพน้ำตาของแต่ละคนด้วย และตัวเลขชั่วโมงเป็นเพดานสูงสุด ไม่ใช่เป้าที่ต้องใส่ให้ครบ ควรถอดทันทีเมื่อรู้สึกแห้งหรือเคือง
6 สัญญาณเตือนว่าดวงตาเริ่มขาดออกซิเจน
ร่างกายมักส่งสัญญาณก่อนที่ปัญหาจะรุนแรง หากใส่เลนส์แล้วมีอาการเหล่านี้ ควรถอดเลนส์และให้ตาได้พัก
- ตาแดงเรื่อ ๆ โดยเฉพาะช่วงบ่าย-เย็นหลังใส่มานาน
- มองเห็นพร่ามัวหรือเห็นแสงฟุ้ง ซึ่งอาจเกิดจากกระจกตาบวมเล็กน้อย
- รู้สึกเคือง แสบ หรือมีสิ่งแปลกปลอมในตา ทั้งที่ก่อนหน้านี้ใส่สบาย
- ตาแห้ง ฝืด ต้องกะพริบบ่อยหรือหยอดน้ำตาเทียมถี่ขึ้น
- ตาล้าเร็ว โฟกัสได้ไม่นานเท่าเดิม โดยเฉพาะเวลาจ้องจอ
- ถอดเลนส์แล้วตายังไม่โล่ง ต้องใช้เวลาปรับตัวนานกว่าปกติ
อาการเหล่านี้อาจซ้อนทับกับสาเหตุอื่น เช่น น้ำยาไม่เหมาะ เลนส์กลับด้าน หรือเลนส์เสื่อมสภาพ อ่านเพิ่มได้ที่ ใส่คอนแทคเลนส์แล้วแสบตา เคืองตา เกิดจากอะไร หากอาการไม่ดีขึ้นหลังพักเลนส์ ควรพบจักษุแพทย์เพื่อตรวจกระจกตา
ใส่ได้กี่ชั่วโมงถึงจะปลอดภัย?
หลักปฏิบัติที่ยอมรับกันกว้างขวางคือ ใส่คอนแทคเลนส์แบบใส่กลางวันไม่เกินประมาณ 8-12 ชั่วโมงต่อวัน แล้วถอดพักให้กระจกตาได้รับออกซิเจนเต็มที่ในเวลากลางคืน ควรเผื่อวัน "พักเลนส์" สลับกับการใส่แว่นบ้าง โดยเฉพาะวันที่ตาล้าหรืออากาศแห้ง เรื่องชั่วโมงที่เหมาะสมแยกตามวัสดุ อ่านต่อได้ที่ คอนแทคเลนส์ใส่ได้กี่ชั่วโมงต่อวัน
สิ่งที่ควรเลี่ยงเด็ดขาดคือการใส่เลนส์นอน (ยกเว้นเลนส์ที่แพทย์อนุญาตให้ใส่ค้างคืนโดยเฉพาะ) เพราะเมื่อหลับตา กระจกตายิ่งได้ออกซิเจนน้อยลง การนอนทั้งเลนส์เพิ่มความเสี่ยงติดเชื้อและกระจกตาบวมอย่างมีนัยสำคัญ
เลือกเลนส์และใช้อย่างไรให้ตาได้หายใจ
- เลือกวัสดุที่ให้ออกซิเจนผ่านได้ดีสำหรับการใส่ยาว เช่นกลุ่ม Silicone Hydrogel (ที่ Glitzlens มีรุ่นรายเดือนราคาราว 320 บาท/คู่ และรายวัน Ray สำหรับคนที่อยากลดภาระการดูแล)
- จำกัดชั่วโมงต่อวัน และถอดพักทันทีเมื่อตาเริ่มส่งสัญญาณ
- รักษาความชุ่มชื้นด้วยน้ำตาเทียมชนิดที่ใช้กับคอนแทคเลนส์ได้ โดยเฉพาะคนทำงานหน้าจอ
- ทำความสะอาดและเปลี่ยนเลนส์ตามรอบ ไม่ใส่เลยวันหมดอายุหลังเปิดใช้
- พบจักษุแพทย์เพื่อตรวจสุขภาพตาและวัดค่าเลนส์อย่างน้อยปีละครั้ง
คำถามที่พบบ่อย
ใส่คอนแทคเลนส์ทุกวันวันละ 10 ชั่วโมง อันตรายไหม?
ถ้าเลือกวัสดุที่ให้ออกซิเจนผ่านได้ดีอย่าง Silicone Hydrogel ดูแลความสะอาด และมีวันพักเลนส์สลับบ้าง โดยทั่วไปทำได้ แต่ควรสังเกตอาการตัวเองและตรวจตาเป็นประจำ หากมีตาแดงหรือพร่าบ่อยควรลดชั่วโมงลง
ตาขาดออกซิเจนจากเลนส์ หายเองได้ไหม?
ภาวะขาดออกซิเจนระยะสั้นมักดีขึ้นเมื่อถอดเลนส์และให้ตาได้พัก แต่หากปล่อยให้เกิดซ้ำ ๆ นาน ๆ อาจเกิดการเปลี่ยนแปลงของกระจกตาที่ฟื้นตัวยากขึ้น จึงควรป้องกันตั้งแต่ต้น
รู้ได้อย่างไรว่าเลนส์รุ่นไหนให้ออกซิเจนผ่านได้ดี?
ดูที่ชนิดวัสดุและค่า Dk/t บนสเปคสินค้า ยิ่งค่าสูงยิ่งหายใจได้ดี วัสดุ Silicone Hydrogel มักให้ค่าสูงกว่า Hydrogel ทั่วไปอย่างชัดเจน
เผลอหลับทั้งเลนส์แล้วตื่นมาตาแดง ต้องทำยังไง?
ถอดเลนส์ทันทีอย่างนุ่มนวล หยอดน้ำตาเทียม และงดใส่เลนส์จนกว่าตาจะกลับมาปกติ หากตาแดงมาก เจ็บ หรือมองพร่าไม่ดีขึ้น ควรรีบพบจักษุแพทย์
แหล่งอ้างอิง
- American Academy of Ophthalmology (AAO) — แนวทางการใส่คอนแทคเลนส์อย่างปลอดภัยและภาวะกระจกตาขาดออกซิเจน (https://www.aao.org)
- Centers for Disease Control and Prevention (CDC) — Contact Lens Wear and Care (https://www.cdc.gov)
- สำนักงานคณะกรรมการอาหารและยา (อย.) — ข้อมูลการใช้คอนแทคเลนส์ในฐานะเครื่องมือแพทย์ (https://www.fda.moph.go.th)
- ราชวิทยาลัยจักษุแพทย์แห่งประเทศไทย — คำแนะนำการดูแลดวงตาสำหรับผู้ใช้คอนแทคเลนส์
บทความนี้ให้ข้อมูลทั่วไปเพื่อการศึกษา ไม่ใช่คำแนะนำทางการแพทย์ หากมีอาการผิดปกติที่ดวงตา ควรหยุดใช้เลนส์และพบจักษุแพทย์ | คอนแทคเลนส์เป็นเครื่องมือแพทย์ ควรเลือกซื้อผลิตภัณฑ์ที่มีเลขทะเบียน อย. ถูกต้อง
อยากรู้ว่าสีไหนเข้ากับตาคุณ? ลองผ่านกล้องได้เลยไม่ต้องสั่งก่อน
ลองเลนส์ผ่าน AR Try-Onช้อปทุกรุ่นบน Shopee
อย. ใบรับแจ้งเลขที่ 69-2-2-2-0006310 (ตรวจสอบสถานะล่าสุดได้ที่ฐานข้อมูล อย.) · Shopee 4.9★ จากคะแนนรีวิวเกือบ 40,000 รายการ · ยอดขายสะสมกว่า 177,000 คู่ · ข้อมูล ณ ส.ค. 2569