Dk/t คอนแทคเลนส์ คืออะไร? คำตอบสั้นๆ คือ "ค่าการส่งผ่านออกซิเจน" ของเลนส์ทั้งชิ้น โดย Dk คือความสามารถของวัสดุในการให้ออกซิเจนซึมผ่าน ส่วน t คือความหนาของเลนส์ ยิ่งค่า Dk/t สูง กระจกตายิ่งได้รับออกซิเจนมาก ใส่แล้วตาสบาย ไม่ล้า และเสี่ยงภาวะตาขาดออกซิเจนน้อยลง
Dk/t คอนแทคเลนส์ คืออะไร? แยกความหมายทีละตัวอักษร
ค่า Dk/t ประกอบจากสองส่วนที่ต้องอ่านคู่กันเสมอ ส่วนแรกคือ Dk (Oxygen Permeability) — ความสามารถของ "เนื้อวัสดุ" ในการให้ออกซิเจนซึมผ่าน เป็นคุณสมบัติประจำตัวของวัสดุแต่ละชนิด เช่น Hydrogel หรือ Silicone Hydrogel ส่วนที่สองคือ t (Thickness) — ความหนาตรงกลางเลนส์ หน่วยเป็นมิลลิเมตร
เมื่อนำ Dk มาหารด้วย t จะได้ Dk/t (Oxygen Transmissibility) หรือปริมาณออกซิเจนที่ผ่านเลนส์ "ชิ้นจริง" ไปถึงดวงตาได้จริง พูดง่ายๆ วัสดุดีแค่ไหน ถ้าเลนส์หนามาก ออกซิเจนก็ผ่านได้น้อยลง — นี่คือเหตุผลว่าทำไมตัวเลขนี้สำคัญกว่าการดูวัสดุอย่างเดียว
ทำไมกระจกตาต้อง "หายใจ"?
กระจกตา (Cornea) เป็นอวัยวะพิเศษที่ ไม่มีเส้นเลือดมาเลี้ยง เพื่อให้ใสจนแสงผ่านได้ ดังนั้นมันจึงรับออกซิเจนโดยตรงจากอากาศผ่านฟิล์มน้ำตา ไม่ใช่จากเลือดเหมือนอวัยวะอื่น เมื่อเราใส่คอนแทคเลนส์ เลนส์จะกลายเป็น "กำแพง" กั้นระหว่างอากาศกับกระจกตาทันที
ถ้าเลนส์ยอมให้ออกซิเจนผ่านน้อยเกินไปเป็นเวลานาน กระจกตาจะเข้าสู่ภาวะขาดออกซิเจน (Hypoxia) ซึ่งอาจทำให้ตาแดง ตาล้า มองมัวช่วงเย็น และในระยะยาวร่างกายอาจสร้างเส้นเลือดใหม่งอกเข้ามาในกระจกตาเพื่อหาออกซิเจนเอง อ่านสัญญาณเตือนแบบละเอียดได้ที่ ใส่คอนแทคเลนส์นานเกินไป ตาขาดออกซิเจนจริงไหม?
ค่า Dk/t เท่าไหร่ถึง "พอ"? เกณฑ์ที่วงการจักษุยอมรับ
เกณฑ์คลาสสิกที่ถูกอ้างอิงกว้างขวางที่สุดในวงการคอนแทคเลนส์คือเกณฑ์ของ Holden & Mertz ซึ่งสรุปหลักการไว้ว่า
- ใส่เฉพาะกลางวัน (Daily Wear): ควรมี Dk/t อย่างน้อยประมาณ 24 เพื่อไม่ให้กระจกตาบวมน้ำระหว่างวัน
- ใส่ข้ามคืน (Extended Wear): ต้องการ Dk/t สูงถึงประมาณ 87 ขึ้นไป เพราะตอนหลับตาออกซิเจนจากอากาศเข้าถึงตาน้อยลงมาก
เลนส์ Hydrogel ทั่วไปส่วนใหญ่ผ่านเกณฑ์ใส่กลางวันแบบพอดีๆ ขณะที่เลนส์ Silicone Hydrogel มักมีค่าสูงกว่าหลายเท่า จึงเผื่อความปลอดภัยได้มากกว่าสำหรับคนที่ใส่เลนส์วันละหลายชั่วโมง ทั้งนี้ไม่ว่าค่าจะสูงแค่ไหน จักษุแพทย์ก็ไม่แนะนำให้ใส่เลนส์นอนอยู่ดี
| ปัจจัย | Hydrogel ทั่วไป | Hydrogel Ultraslim | Silicone Hydrogel |
|---|---|---|---|
| หลักการส่งออกซิเจน | อาศัยน้ำในเนื้อเลนส์เป็นตัวพาออกซิเจน | ลดความหนาเพื่อเพิ่ม Dk/t (t คือตัวหาร) | โครงสร้างซิลิโคนให้ออกซิเจนผ่านเนื้อวัสดุโดยตรง |
| ออกซิเจนผ่าน (เทียบกัน) | ระดับพื้นฐาน | ดีขึ้นจากความบางเพียง 0.079–0.08 มม. | มากกว่า Hydrogel ทั่วไปราว 10 เท่า (ข้อมูลผู้ผลิต) |
| Water Content | ~38–58% (แล้วแต่รุ่น) | 42% | 48% |
| เหมาะกับ | ใส่ไม่กี่ชั่วโมง/โอกาสพิเศษ | คนชอบเลนส์บาง ใส่สบายเหมือนไม่ใส่ | ใส่ยาว 10–12 ชม. ตาแห้งง่าย ตาไวต่อการระคายเคือง |
| ราคาอ้างอิง (Glitzlens รายเดือน) | – | 250–290 บาท/คู่ | 320 บาท/คู่ |
วัสดุเลนส์: ตัวแปรที่มีผลกับ Dk/t มากที่สุด
ค่า Dk ของ Hydrogel ผูกกับปริมาณน้ำในเลนส์ เพราะออกซิเจนต้องละลายในน้ำก่อนจึงซึมผ่านได้ แต่วิธีนี้มีเพดานจำกัด — น้ำเองก็นำออกซิเจนได้ไม่มาก ส่วน Silicone Hydrogel แก้เกมด้วยการให้ออกซิเจนผ่าน "โครงสร้างซิลิโคน" ในเนื้อวัสดุโดยตรง ทำให้ออกซิเจนผ่านได้มากกว่า Hydrogel ทั่วไปราว 10 เท่า โดยไม่ต้องพึ่งน้ำในเลนส์อย่างเดียว (นี่คือเหตุผลที่ Water Content สูงไม่ได้แปลว่าดีเสมอไป)
ในตลาดไทย เลนส์สี Silicone Hydrogel รายเดือนเริ่มต้นราว 320 บาท/คู่ เช่นกลุ่มรุ่น Ares, Lolite, Myst ของ Glitzlens ซึ่งแพงกว่าเลนส์ Hydrogel ทั่วไปเพียงหลักสิบบาท แต่ได้ปริมาณออกซิเจนต่างกันหลายเท่า อ่านเจาะลึกวัสดุนี้ต่อได้ที่ Silicone Hydrogel คืออะไร?
อย่าลืมตัว t — ความหนาเลนส์ที่หลายคนมองข้าม
เพราะ t เป็นตัวหาร เลนส์ที่บางลงครึ่งหนึ่งจะมี Dk/t สูงขึ้นราวหนึ่งเท่าตัวทันทีแม้ใช้วัสดุเดิม เลนส์นิ่มทั่วไปมักหนาราว 0.1 มม. ขึ้นไปบริเวณกลางเลนส์ ขณะที่เลนส์กลุ่ม Ultraslim ทำได้บางระดับ 0.079–0.08 มม. ซึ่งช่วยทั้งเรื่องออกซิเจนและความรู้สึกแปลกปลอมตอนกะพริบตา
ข้อควรรู้อีกอย่างคือ ค่าสายตายิ่งสูง เลนส์ยิ่งหนาขึ้น โดยเฉพาะเลนส์สายตาสั้นมากๆ ที่ขอบเลนส์หนากว่ากลางเลนส์ ดังนั้นคนค่าสายตาสูงจึงได้ประโยชน์จากวัสดุ Dk สูงมากกว่าคนสายตาปกติเสียอีก
ใช้ค่า Dk/t เลือกเลนส์ยังไงในชีวิตจริง
- นับชั่วโมงใส่ต่อวันก่อน: ถ้าใส่เกิน 8–10 ชั่วโมงเป็นประจำ ให้เลือก Silicone Hydrogel เป็นตัวเลือกแรก
- ดูสเปคบนกล่องหรือหน้าเว็บ: แบรนด์ที่โปร่งใสจะระบุวัสดุ ความหนา และ Water Content ชัดเจน วิธีอ่านครบทุกค่าดูได้ที่ วิธีอ่านสเปคคอนแทคเลนส์ให้เป็นใน 5 นาที
- ถ้าไม่พบตัวเลข Dk/t ตรงๆ: ใช้วัสดุ + ความหนาเป็นตัวแทนได้ (Silicone Hydrogel > Hydrogel บาง > Hydrogel หนา)
- ฟังสัญญาณจากตาตัวเอง: ถ้าใส่แล้วตาแดง ล้า มัวช่วงเย็นบ่อยๆ ให้ลดชั่วโมงใส่และปรึกษาจักษุแพทย์
คำถามที่พบบ่อย
ค่า Dk/t ยิ่งสูงยิ่งดีเสมอไปไหม?
ในแง่ออกซิเจน ยิ่งสูงยิ่งปลอดภัยต่อกระจกตา แต่ความสบายตาโดยรวมยังขึ้นกับปัจจัยอื่นด้วย เช่น ความชุ่มชื้นผิวเลนส์ ความโค้ง (BC) และขนาด (DIA) ที่พอดีกับตา จึงควรดูสเปคประกอบกันทั้งชุด ไม่ใช่ดูตัวเลขเดียว
เลนส์สีมี Dk/t ต่ำกว่าเลนส์ใสจริงไหม?
โดยหลักการ ชั้นเม็ดสีอาจทำให้เลนส์หนาขึ้นเล็กน้อย ซึ่งกระทบ Dk/t ได้บ้าง แต่ปัจจัยชี้ขาดจริงๆ คือวัสดุ เลนส์สีที่ผลิตจาก Silicone Hydrogel ยังคงส่งออกซิเจนได้มากกว่าเลนส์ใสที่เป็น Hydrogel ทั่วไป
หาค่า Dk/t ไม่เจอบนกล่อง ต้องทำยังไง?
แบรนด์เลนส์สีจำนวนมากไม่พิมพ์ Dk/t บนกล่องโดยตรง ให้ดูชนิดวัสดุ (Silicone Hydrogel / Hydrogel) ความหนากลางเลนส์ และ Water Content แทน หรือสอบถามผู้ขายโดยตรง แบรนด์ที่มีผลทดสอบจากแล็บ เช่น ผลทดสอบ KOTI ของเกาหลี จะตรวจสอบสเปคได้ง่ายกว่า
ใส่เลนส์ Dk/t สูงแล้วนอนได้เลยไหม?
ไม่แนะนำ แม้เลนส์จะผ่านเกณฑ์ออกซิเจนสำหรับใส่ข้ามคืน การนอนทั้งเลนส์ยังเพิ่มความเสี่ยงติดเชื้อที่กระจกตาหลายเท่า จักษุแพทย์แนะนำให้ถอดเลนส์ก่อนนอนทุกครั้ง เว้นแต่ได้รับคำแนะนำเป็นรายบุคคลจากแพทย์
แหล่งอ้างอิง
- American Academy of Ophthalmology (AAO) — ข้อมูลสุขภาพกระจกตาและการใช้คอนแทคเลนส์อย่างปลอดภัย (https://www.aao.org)
- Centers for Disease Control and Prevention (CDC) — Healthy Contact Lens Wear (https://www.cdc.gov)
- สำนักงานคณะกรรมการอาหารและยา (อย.) — ข้อกำหนดคอนแทคเลนส์ในฐานะเครื่องมือแพทย์ (https://www.fda.moph.go.th)
- ราชวิทยาลัยจักษุแพทย์แห่งประเทศไทย — คำแนะนำการใช้คอนแทคเลนส์สำหรับประชาชน
บทความนี้ให้ข้อมูลทั่วไปเพื่อการศึกษา ไม่ใช่คำแนะนำทางการแพทย์ หากมีอาการผิดปกติที่ดวงตา ควรหยุดใช้เลนส์และพบจักษุแพทย์ | คอนแทคเลนส์เป็นเครื่องมือแพทย์ ควรเลือกซื้อผลิตภัณฑ์ที่มีเลขทะเบียน อย. ถูกต้อง
อยากรู้ว่าสีไหนเข้ากับตาคุณ? ลองผ่านกล้องได้เลยไม่ต้องสั่งก่อน
ลองเลนส์ผ่าน AR Try-Onช้อปทุกรุ่นบน Shopee
อย. ใบรับแจ้งเลขที่ 69-2-2-2-0006310 (ตรวจสอบสถานะล่าสุดได้ที่ฐานข้อมูล อย.) · Shopee 4.9★ จากคะแนนรีวิวเกือบ 40,000 รายการ · ยอดขายสะสมกว่า 177,000 คู่ · ข้อมูล ณ ส.ค. 2569