How to Remove Contact Lenses Painlessly (Even When They're Stuck)

วิธีถอดคอนแทคเลนส์ที่ถูกต้องคือ ล้างมือให้สะอาด มองขึ้นด้านบน ใช้นิ้วชี้เลื่อนเลนส์ลงมาที่ตาขาวด้านล่าง แล้วใช้นิ้วชี้กับนิ้วโป้งบีบเลนส์เบาๆ ออกจากตา ถ้าเลนส์แห้งติดตา ห้ามฝืนดึง ให้หยอดน้ำตาเทียมแล้วกะพริบตารอ 1-2 นาทีจนเลนส์ขยับได้ก่อนค่อยถอด

ก่อนถอดคอนแทคเลนส์ เตรียมอะไรบ้าง

การถอดเลนส์ใช้เวลาไม่ถึงนาทีถ้าเตรียมพร้อม สิ่งที่ควรมีติดโต๊ะเครื่องแป้งหรือหน้ากระจกคือ

• สบู่ล้างมือแบบไม่ผสมน้ำมัน/มอยส์เจอไรเซอร์ — คราบน้ำมันบนนิ้วจะติดเลนส์และทำให้เลนส์ลื่นจับยาก
• ผ้าสะอาดหรือกระดาษทิชชูแบบไม่เป็นขุย — เช็ดมือให้แห้งสนิท เพราะมือเปียกทำให้เลนส์เกาะนิ้วไม่อยู่
• ตลับเลนส์ + น้ำยาล้างเลนส์ใหม่ (สำหรับเลนส์รายเดือน) — เทน้ำยาเก่าทิ้งทุกครั้ง ห้ามเติมทับ อ่านเพิ่มได้ที่ น้ำยาล้างคอนแทคเลนส์มีกี่แบบ
• น้ำตาเทียมสำหรับคนใส่คอนแทคเลนส์ — ตัวช่วยสำคัญเวลาตาแห้งหรือเลนส์ติดตา
• กระจกและแสงสว่างเพียงพอ — มือใหม่ควรถอดหน้ากระจกจนกว่าจะชิน
• อุปกรณ์ช่วยถอดเลนส์ — Glitz Remover ปลายซิลิโคนนุ่ม (Nano Silicone) ใช้จับเลนส์แทนปลายนิ้ว ช่วยให้ถอดง่ายขึ้นมาก โดยเฉพาะมือใหม่และคนเล็บยาวที่กลัวขีดข่วนกระจกตา

อีกเรื่องที่มือใหม่มักพลาดคือเล็บยาว ถ้าเล็บยาวมากให้ใช้ปลายนิ้วส่วนที่นุ่ม (ไม่ใช่ปลายเล็บ) สัมผัสเลนส์เสมอ หรือใช้อุปกรณ์ช่วยถอดอย่าง Glitz Remover แทนการใช้นิ้วไปเลยก็ได้ เพราะเล็บอาจขีดข่วนกระจกตาหรือทำให้เลนส์ฉีกขาดได้

วิธีถอดคอนแทคเลนส์ทีละขั้นตอน (เทคนิคบีบเลนส์แบบมาตรฐาน)

1. ล้างมือและเช็ดให้แห้ง — ขั้นตอนที่ American Academy of Ophthalmology (AAO) ย้ำว่าสำคัญที่สุด เพราะมือสกปรกคือสาเหตุหลักของการติดเชื้อที่กระจกตา
2. เริ่มจากตาข้างเดิมทุกครั้ง — เช่นเริ่มขวาก่อนเสมอ จะได้ไม่สลับเลนส์ซ้าย-ขวาตอนเก็บ
3. มองขึ้นด้านบน แล้วใช้นิ้วกลางของมือข้างถนัดดึงเปลือกตาล่างลงเบาๆ
4. ใช้นิ้วชี้แตะขอบล่างของเลนส์ แล้วเลื่อนเลนส์ลงมาที่ตาขาวด้านล่าง — จุดนี้คือหัวใจของการถอดแบบไม่เจ็บ เพราะตาขาวไวต่อความรู้สึกน้อยกว่ากระจกตามาก (ถ้ามี Glitz Remover ใช้ปลายคีบซิลิโคนนุ่มแตะขอบเลนส์แทนนิ้วในจังหวะนี้ได้เลย เหมาะกับคนเล็บยาว)
5. บีบเลนส์เบาๆ ด้วยนิ้วชี้และนิ้วโป้ง — เลนส์จะงอตัวและหลุดออกมาเอง ไม่ต้องหนีบแรง หรือใช้ปลายคีบของ Glitz Remover คีบเลนส์ออกเบาๆ แทนนิ้ว — เลนส์ไม่ฉีก เล็บไม่โดนตา
6. ทำความสะอาดและแช่เลนส์ทันที (เลนส์รายเดือน) หรือทิ้งเลย (เลนส์รายวัน — ห้ามเก็บไว้ใส่ซ้ำ ดูเหตุผลที่ คอนแทคเลนส์รายวันใส่ซ้ำได้ไหม)

ถ้าถอดครั้งแรกแล้วไม่สำเร็จ อย่าจิ้มซ้ำๆ ที่จุดเดิม ให้พักสายตา กะพริบตาสัก 4-5 ครั้ง แล้วเริ่มใหม่ตั้งแต่ขั้นมองขึ้นด้านบน ความรีบคือศัตรูตัวจริงของมือใหม่

เลนส์แห้งติดตาถอดไม่ออก ทำยังไงดี

อาการเลนส์ "ดูดติดตา" มักเกิดตอนเย็นหลังใส่เลนส์มาทั้งวัน หรือหลังเผลอหลับทั้งเลนส์ เพราะน้ำในเลนส์ระเหยจนเลนส์แนบสนิทกับผิวตา สิ่งที่ต้องจำให้ขึ้นใจคือ ห้ามฝืนดึงหรือหนีบเลนส์แห้งเด็ดขาด เพราะเสี่ยงทั้งเลนส์ฉีกขาดคาตาและผิวกระจกตาถลอก ให้ทำตามนี้แทน

1. หยอดน้ำตาเทียม 2-3 หยด (เลือกสูตรที่ระบุว่าใช้กับคอนแทคเลนส์ได้) หรือน้ำเกลือล้างตาที่ปราศจากเชื้อ
2. หลับตาแล้วคลึงเปลือกตาเบาๆ ผ่านเปลือกตา ให้น้ำกระจายทั่วเลนส์
3. กะพริบตาช้าๆ รอ 1-2 นาที จนรู้สึกว่าเลนส์เริ่มขยับตามการกะพริบ
4. ลองถอดตามขั้นตอนปกติ — เลื่อนลงตาขาวก่อนแล้วค่อยบีบออก
5. ถ้ายังไม่ออก ให้หยอดเพิ่มแล้วรออีก 2-3 นาที ทำซ้ำได้หลายรอบ อย่าใจร้อน

กรณีเลนส์เลื่อนหลุดจากตำแหน่งจนหาไม่เจอ อย่าเพิ่งตกใจ เลนส์ไม่มีทางหลุดไปหลังลูกตาได้เพราะมีเยื่อบุตาปิดกั้นอยู่ อ่านคำอธิบายเต็มได้ที่ คอนแทคเลนส์หลุดเข้าไปหลังลูกตาได้ไหม

สาเหตุที่เลนส์แห้งติดตาบ่อย และวิธีป้องกันระยะยาว

ถ้าเจอปัญหาเลนส์ติดตาแทบทุกเย็น นั่นคือสัญญาณว่าควรทบทวน 3 เรื่องนี้

• ชั่วโมงการใส่ยาวเกินไป — ยิ่งใส่นาน น้ำในเลนส์ยิ่งระเหย ลองเช็ค ชั่วโมงใส่ที่ปลอดภัยแยกตามวัสดุเลนส์
• วัสดุเลนส์ไม่เหมาะกับไลฟ์สไตล์ — คนทำงานหน้าจอทั้งวันกะพริบตาน้อยลง ตาจึงแห้งเร็ว วัสดุที่อุ้มความชุ่มชื้นดีหรือส่งผ่านออกซิเจนสูงจะช่วยได้ เช่นกลุ่ม Silicone Hydrogel ที่ออกซิเจนผ่านมากกว่า Hydrogel ทั่วไปราว 10 เท่า (ข้อมูลผู้ผลิต) หรือกลุ่ม MPC ที่ออกแบบมาเลียนแบบเยื่อหุ้มเซลล์เพื่อล็อกความชุ่มชื้น (ฝั่ง Glitzlens มีทั้งสองวัสดุ ราคาเริ่ม 299-390 บาท/คู่)
• สภาพแวดล้อม — ห้องแอร์เย็นจัด ลมเป่าหน้า หรือช่วงฝุ่นสูง ล้วนเร่งให้ตาแห้ง พกน้ำตาเทียมแล้วหยอดระหว่างวันก่อนที่ตาจะแห้งจนเลนส์ติด

เทียบสถานการณ์: แบบไหนถอดเองได้ แบบไหนควรพบจักษุแพทย์