ค่าสายตาแว่นกับคอนแทคเลนส์ไม่เท่ากันเสมอไป เพราะแว่นอยู่ห่างจากดวงตาราว 12 มิลลิเมตร แต่คอนแทคเลนส์แนบบนกระจกตาโดยตรง กฎจำง่ายคือ สายตาสั้นไม่เกิน -4.00 ใช้ค่าเดิมได้เลย แต่ถ้าเกิน -4.00 ต้องปรับลดค่าสายตาคอนแทคเลนส์ลงเล็กน้อยตามตารางแปลงค่า ก่อนกดสั่งซื้อทุกครั้ง
ทำไมค่าสายตาคอนแทคเลนส์ถึงไม่เท่ากับค่าสายตาแว่น
คำตอบอยู่ที่ระยะห่างระหว่างเลนส์กับดวงตา หรือที่ในวงการทัศนมาตรเรียกว่า Vertex Distance เลนส์แว่นตาจะลอยอยู่หน้าดวงตาประมาณ 12 มิลลิเมตร ในขณะที่คอนแทคเลนส์วางแนบอยู่บนฟิล์มน้ำตาของกระจกตาเลย ระยะที่ต่างกันนี้ทำให้กำลังหักเหแสงที่ดวงตาได้รับจริงไม่เท่ากัน แม้จะเป็นเลนส์ค่าเดียวกันก็ตาม
สำหรับคนสายตาสั้น เมื่อเลนส์ขยับเข้ามาใกล้ดวงตา กำลังเลนส์ที่ต้องใช้จะ "น้อยลง" นั่นคือเหตุผลที่คนสายตาสั้นมากๆ เวลาสั่งคอนแทคเลนส์จะได้ค่าที่อ่อนกว่าแว่นเสมอ เช่น แว่น -6.00 อาจเหลือเพียง -5.50 ในคอนแทคเลนส์ ถ้าสั่งค่าเดิมตามแว่นเป๊ะๆ จะกลายเป็นใส่เลนส์ "แรงเกิน" ทำให้ตาต้องเพ่งมากขึ้น มองใกล้แล้วล้า หรือปวดหัวได้
กฎ -4.00: เส้นแบ่งว่าต้องแปลงค่าหรือไม่
ข่าวดีคือคนส่วนใหญ่ไม่ต้องแปลงค่าเลย เพราะที่ค่าสายตาต่ำๆ ผลของระยะห่าง 12 มิลลิเมตรนั้นน้อยมากจนปัดทิ้งได้ หลักที่ใช้กันทั่วไปในวงการเลนส์คือ
- สายตาสั้นไม่เกิน -4.00 (เช่น -0.50 ถึง -3.75) — สั่งคอนแทคเลนส์ค่าเดียวกับแว่นได้เลย
- สายตาสั้นตั้งแต่ -4.00 ขึ้นไป — ต้องปรับค่าลง (อ่อนลง) ตามตารางแปลงค่า
- สายตายาวตั้งแต่ +4.00 ขึ้นไป — ต้องปรับค่าขึ้น (แรงขึ้น) ซึ่งเป็นทิศตรงข้ามกับสายตาสั้น
ถ้าสายตาสั้นมากระดับ -6.00 ขึ้นไป แนะนำให้อ่านเพิ่มเติมเรื่องค่าสายตาสูงสุดที่เลนส์สีมีขายประกอบด้วย เพราะเลนส์สีแต่ละรุ่นผลิตค่าสายตาไม่เท่ากัน
ตารางแปลงค่าสายตาแว่นเป็นคอนแทคเลนส์ (สายตาสั้น)
ตารางนี้คำนวณจากสูตร Vertex Conversion ที่ระยะแว่น 12 มิลลิเมตร และปัดค่าเข้าขั้นละ 0.25 ตามที่คอนแทคเลนส์มีจำหน่ายจริง ใช้เป็นแนวทางเบื้องต้นได้ แต่ค่าที่แม่นยำที่สุดคือค่าที่ได้จากการวัดสายตาเพื่อคอนแทคเลนส์โดยตรง
| ค่าสายตาแว่น (SPH) | ค่าคอนแทคเลนส์โดยประมาณ | ต้องแปลงไหม |
|---|---|---|
| -0.50 ถึง -3.75 | ใช้ค่าเดิม | ไม่ต้อง |
| -4.00 | -3.75 | ปรับลง 0.25 |
| -4.50 | -4.25 | ปรับลง 0.25 |
| -5.00 | -4.75 | ปรับลง 0.25 |
| -6.00 | -5.50 | ปรับลง 0.50 |
| -7.00 | -6.50 | ปรับลง 0.50 |
| -8.00 | -7.25 | ปรับลง 0.75 |
| -9.00 | -8.00 | ปรับลง 1.00 |
| -10.00 | -9.00 | ปรับลง 1.00 |
สังเกตว่ายิ่งสายตาสั้นมาก ส่วนต่างยิ่งกว้างขึ้น ที่ -4.00 ต่างกันแค่ 0.25 แต่ที่ -9.00 ต่างกันถึง 1.00 ซึ่งมากพอที่จะทำให้มองไม่ชัดหรือปวดตาได้จริงถ้าสั่งผิด
วิธีอ่านใบวัดสายตาก่อนสั่งเลนส์สี
ใบวัดสายตาจากร้านแว่นหรือคลินิกจะมีตัวเลขหลักๆ 3 ช่องต่อข้าง ที่ต้องอ่านให้เป็นก่อนสั่งเลนส์
- SPH (Sphere) — ค่าสายตาสั้น (เครื่องหมายลบ) หรือยาว (เครื่องหมายบวก) เป็นค่าที่ใช้แปลงตามตารางด้านบน
- CYL (Cylinder) — ค่าสายตาเอียง ถ้ามีตัวเลขในช่องนี้ อย่าเพิ่งรีบสั่งเลนส์สีทั่วไป เพราะเลนส์สีส่วนใหญ่แก้ได้เฉพาะสายตาสั้น อ่านเกณฑ์เช็คได้ที่สายตาเอียงกับการสั่งเลนส์สี
- AXIS — องศาของสายตาเอียง จะมีก็ต่อเมื่อมีค่า CYL เท่านั้น
อีกจุดที่พลาดกันบ่อยคือ OD หมายถึงตาขวา และ OS หมายถึงตาซ้าย สองข้างมักมีค่าไม่เท่ากัน เวลาสั่งเลนส์สีจึงควรเลือกค่าแยกข้างตามใบวัดจริง ไม่ใช่สั่งค่าเดียวกันทั้งคู่เพราะจำค่าข้างเดียว
ค่าสายตาถูกอย่างเดียวไม่พอ อย่าลืม BC และ DIA
ใบวัดสายตาแว่นจะไม่บอกค่าความโค้งกระจกตา แต่คอนแทคเลนส์ต้องพอดีกับความโค้งของดวงตาด้วย ค่านี้เรียกว่า BC (Base Curve) ถ้าเลือกผิดอาจใส่แล้วเคืองหรือเลนส์ขยับ อ่านรายละเอียดได้ในBC คืออะไร เลือกความโค้งยังไงไม่ให้เคืองตา โดยเลนส์สีเกาหลีส่วนใหญ่รวมถึงรุ่นรายเดือนของ Glitzlens ใช้ BC 8.6 ซึ่งเป็นค่ากลางที่ครอบคลุมดวงตาคนไทยส่วนใหญ่ ส่วน DIA คือขนาดเส้นผ่านศูนย์กลางเลนส์ (14.0–14.5 มม.) ที่มีผลกับลุคตาโตมากกว่าการมองเห็น
สำหรับคนที่กังวลเรื่องสีเลนส์มากกว่าค่าสายตา เดี๋ยวนี้สามารถลองสีผ่านกล้องด้วยระบบ AR Try-On บนเว็บก่อนตัดสินใจได้ ช่วยตัดปัญหาสั่งมาแล้วสีไม่เข้ากับหน้าไปได้หนึ่งเรื่อง เหลือแค่โฟกัสเรื่องค่าสายตาให้ถูกต้อง
เช็คลิสต์ 5 ข้อก่อนกดสั่งเลนส์สีแบบมีค่าสายตา
- วัดสายตาใหม่ถ้าใบวัดเดิมอายุเกิน 1 ปี เพราะค่าสายตาเปลี่ยนได้
- ดูค่า SPH แยกข้างซ้าย-ขวา อย่าสั่งเหมาค่าเดียว
- สายตาสั้นเกิน -4.00 ให้แปลงค่าตามตาราง หรือแจ้งร้านให้ช่วยเช็ค
- มีค่า CYL (สายตาเอียง) มากกว่า -0.75 ควรปรึกษานักทัศนมาตรหรือจักษุแพทย์ก่อน
- เลือกซื้อเฉพาะเลนส์ที่มีเลขทะเบียน อย. ถูกต้อง และระบุ BC, DIA, EXP ชัดเจนบนกล่อง
คำถามที่พบบ่อย
สายตาสั้น -2.50 ต้องแปลงค่าก่อนสั่งคอนแทคเลนส์ไหม?
ไม่ต้อง เพราะค่าสายตาต่ำกว่า -4.00 ผลของระยะห่างระหว่างแว่นกับดวงตาน้อยมากจนไม่มีนัยสำคัญ สั่งคอนแทคเลนส์ค่า -2.50 ตามแว่นได้เลย
มีสายตาเอียงนิดหน่อย สั่งเลนส์สีค่า SPH อย่างเดียวได้ไหม?
ถ้าค่าเอียง (CYL) ไม่เกินประมาณ -0.75 หลายคนใส่เลนส์สีค่าปกติแล้วยังมองได้ชัดพอใช้งาน แต่ถ้าเอียงมากกว่านั้นภาพจะเบลอ ควรปรึกษานักทัศนมาตรเพื่อพิจารณาเลนส์สำหรับสายตาเอียงโดยเฉพาะ
ใช้ค่าสายตาจากแว่นที่ตัดมา 3 ปีแล้วได้ไหม?
ไม่แนะนำ เพราะค่าสายตาเปลี่ยนแปลงได้ตามเวลา โดยทั่วไปควรวัดสายตาใหม่อย่างน้อยปีละครั้ง ยิ่งถ้ารู้สึกว่ามองผ่านแว่นเดิมไม่ชัดแล้ว ให้วัดใหม่ก่อนสั่งคอนแทคเลนส์เสมอ
ตาสองข้างค่าสายตาไม่เท่ากัน สั่งเลนส์สีได้ไหม?
ได้ตามปกติ ร้านที่ขายเลนส์แบบมีค่าสายตาส่วนใหญ่ให้เลือกค่าสายตาแยกข้างซ้าย-ขวาได้ตั้งแต่ตอนสั่งซื้อ เพียงระบุค่าให้ตรงกับใบวัดสายตาของแต่ละข้าง
แหล่งอ้างอิง
- American Academy of Ophthalmology (AAO) — ข้อมูลความแตกต่างระหว่างค่าสายตาแว่นและคอนแทคเลนส์ (https://www.aao.org)
- ราชวิทยาลัยจักษุแพทย์แห่งประเทศไทย — คำแนะนำการใช้คอนแทคเลนส์อย่างปลอดภัย
- สำนักงานคณะกรรมการอาหารและยา (อย.) — ข้อกำหนดคอนแทคเลนส์ในฐานะเครื่องมือแพทย์ (https://www.fda.moph.go.th)
บทความนี้ให้ข้อมูลทั่วไปเพื่อการศึกษา ไม่ใช่คำแนะนำทางการแพทย์ หากมีอาการผิดปกติที่ดวงตา ควรหยุดใช้เลนส์และพบจักษุแพทย์ | คอนแทคเลนส์เป็นเครื่องมือแพทย์ ควรเลือกซื้อผลิตภัณฑ์ที่มีเลขทะเบียน อย. ถูกต้อง
อยากรู้ว่าสีไหนเข้ากับตาคุณ? ลองผ่านกล้องได้เลยไม่ต้องสั่งก่อน
ลองเลนส์ผ่าน AR Try-Onช้อปทุกรุ่นบน Shopee
อย. ใบรับแจ้งเลขที่ 69-2-2-2-0006310 (ตรวจสอบสถานะล่าสุดได้ที่ฐานข้อมูล อย.) · Shopee 4.9★ จากคะแนนรีวิวเกือบ 40,000 รายการ · ยอดขายสะสมกว่า 177,000 คู่ · ข้อมูล ณ ส.ค. 2569