ใส่คอนแทคเลนส์แล้วแสบตา ส่วนใหญ่เกิดจาก 8 สาเหตุ ได้แก่ เลนส์กลับด้าน ฝุ่นใต้เลนส์ น้ำยาล้างเลนส์ไม่เหมาะ ล้างเลนส์ไม่สะอาด ตาแห้ง ใส่นานเกินไป ค่า BC ไม่พอดี และเลนส์เสื่อมสภาพ วิธีแก้เบื้องต้นคือถอดเลนส์ ล้างด้วยน้ำยา แล้วใส่ใหม่ หากยังแสบต่อเนื่อง ตาแดง หรือมองมัว ให้หยุดใส่และพบจักษุแพทย์
สาเหตุที่ 1-2: เลนส์กลับด้าน หรือมีฝุ่นติดใต้เลนส์
สองสาเหตุนี้พบบ่อยที่สุดในมือใหม่ และแก้ง่ายที่สุด อาการเด่นคือแสบหรือเคืองทันทีที่ใส่ เหมือนมีอะไรขูดอยู่ในตา กะพริบตาแล้วยิ่งรู้สึกชัด
- เลนส์กลับด้าน — เลนส์ที่ใส่ผิดด้านจะขอบบานออกคล้ายจานรอง ไม่แนบกระจกตา ทำให้เคืองและเลนส์เลื่อนไปมา วิธีแก้: ถอดออก วางบนปลายนิ้วแล้วเช็คว่าขอบโค้งเป็นรูปถ้วยสวยหรือบานออก อ่านวิธีเช็คละเอียดได้ที่ 3 วิธีเช็คเลนส์กลับด้านก่อนใส่
- ฝุ่นหรือเศษเมคอัพใต้เลนส์ — อนุภาคเล็กๆ ที่ติดมากับนิ้วหรือลอยเข้าตา จะถูกเลนส์กดทับไว้กับกระจกตา วิธีแก้: อย่าขยี้ตาเด็ดขาด ให้ถอดเลนส์ออก ล้างด้วยน้ำยา multipurpose แล้วใส่ใหม่ ถ้ายังเคืองแสดงว่าอาจมีรอยขีดข่วนที่เลนส์
สาเหตุที่ 3-4: น้ำยาล้างเลนส์ไม่เหมาะ หรือล้างเลนส์ไม่สะอาดพอ
อาการจากกลุ่มนี้มักเป็นแสบร้อนทันทีที่เลนส์แตะตา บางคนตาแดงร่วมด้วย สาเหตุอาจมาจากตัวน้ำยาเองหรือขั้นตอนการล้าง
บางคนไวต่อสารกันเสียในน้ำยาบางสูตร ทางแก้คือเปลี่ยนไปใช้สูตรสำหรับตาไวหรือระบบไฮโดรเจนเปอร์ออกไซด์ (ซึ่งต้องรอให้สะเทินฤทธิ์ครบ 6 ชั่วโมงก่อนใส่ ไม่เช่นนั้นจะแสบรุนแรง) เปรียบเทียบน้ำยาแต่ละแบบได้ใน Multipurpose vs ไฮโดรเจนเปอร์ออกไซด์ ต่างกันยังไง ส่วนการล้างไม่สะอาด เช่น ไม่ถูเลนส์ (rub and rinse) หรือเติมน้ำยาเก่าซ้ำในตลับ จะทำให้คราบโปรตีนและไขมันสะสมบนเลนส์จนระคายเคือง วิธีแก้: ถูเลนส์เบาๆ ทุกครั้งก่อนแช่ เปลี่ยนน้ำยาใหม่ทุกวัน และเปลี่ยนตลับทุก 1-3 เดือน
สาเหตุที่ 5-6: ตาแห้ง หรือใส่เลนส์นานเกินไป
ถ้าใส่ช่วงแรกสบายดี แต่แสบตอนบ่ายๆ เย็นๆ มักไม่ใช่ปัญหาความสะอาด แต่เป็นเรื่อง "ความชื้นและออกซิเจน" คอนแทคเลนส์จะดึงน้ำตาบางส่วนไปหล่อเลี้ยงตัวเอง ยิ่งอยู่ในห้องแอร์หรือจ้องจอนาน อัตราการกะพริบตาลดลง ตายิ่งแห้งเร็ว
วิธีแก้: หยอดน้ำตาเทียมชนิดใช้กับคอนแทคเลนส์ได้ (สูตรไม่มีสารกันเสียจะอ่อนโยนกว่า), พักสายตาเป็นระยะ และจำกัดชั่วโมงใส่ไม่เกิน 8-12 ชั่วโมงต่อวันตามชนิดวัสดุ ถ้าตาแห้งเป็นประจำ การเปลี่ยนวัสดุเลนส์ช่วยได้จริง เช่น Silicone Hydrogel ที่ให้ออกซิเจนผ่านมากกว่า Hydrogel ทั่วไปราว 10 เท่า (ข้อมูลผู้ผลิต) (อย่างรุ่นรายเดือนของ Glitzlens อยู่ที่ 320 บาท/คู่) หรือวัสดุ MPC ที่ออกแบบมาเลียนแบบเยื่อหุ้มเซลล์เพื่อล็อกความชุ่มชื้นไว้ในเลนส์
สาเหตุที่ 7-8: ค่า BC ไม่พอดีตา หรือเลนส์เสื่อมสภาพ-หมดอายุ
ถ้าเปลี่ยนน้ำยาแล้ว ลดชั่วโมงใส่แล้ว ก็ยังเคืองทุกครั้งที่ใส่ ให้สงสัยตัวเลนส์เอง
- ค่า BC (Base Curve) ไม่พอดี — ความโค้งเลนส์ที่แคบเกินไปจะรัดกระจกตา ส่วนที่กว้างเกินไปจะทำให้เลนส์เลื่อนหลุดง่ายและเคืองตลอดเวลา ค่า BC ที่พบมากในเลนส์เกาหลีคือ 8.6 ซึ่งเข้ากับตาคนเอเชียส่วนใหญ่ อ่านเพิ่มได้ที่ BC คืออะไร ทำไมเลือกผิดแล้วเคืองตา
- เลนส์หมดอายุหรือเสื่อมสภาพ — เลนส์รายเดือนที่เปิดใช้เกิน 30 วัน เลนส์ที่มีรอยฉีกขาดจากเล็บ หรือเลนส์รายวันที่นำกลับมาใส่ซ้ำ ล้วนทำให้แสบตาและเพิ่มความเสี่ยงติดเชื้อ วิธีแก้มีทางเดียวคือทิ้งแล้วเปิดคู่ใหม่ ห้ามเสียดาย
| สาเหตุ | ลักษณะอาการที่สังเกตได้ | วิธีแก้เบื้องต้น |
|---|---|---|
| 1. เลนส์กลับด้าน | เคืองทันทีที่ใส่ เลนส์เลื่อนไปมา | ถอดออก เช็คขอบเลนส์ กลับด้านให้ถูกแล้วใส่ใหม่ |
| 2. ฝุ่น/สิ่งแปลกปลอมใต้เลนส์ | เจ็บจี๊ดเหมือนมีอะไรขูดตา | ถอดเลนส์ ล้างน้ำยา ห้ามขยี้ตา |
| 3. แพ้/ไวต่อน้ำยาล้างเลนส์ | แสบร้อนทันทีที่เลนส์แตะตา | เปลี่ยนสูตรน้ำยา หรือใช้ระบบเปอร์ออกไซด์ |
| 4. ล้างเลนส์ไม่สะอาด | เคืองสะสม มัวเป็นฝ้าบางๆ | ถูเลนส์ก่อนแช่ เปลี่ยนน้ำยาใหม่ทุกวัน |
| 5. ตาแห้ง | สบายตอนเช้า แสบช่วงบ่าย-เย็น | น้ำตาเทียมสูตรใช้กับเลนส์ พักสายตา |
| 6. ใส่นานเกินไป | ตาล้า แดง แสบหลังใส่เกิน 8-12 ชม. | ลดชั่วโมงใส่ สลับใส่แว่นบางวัน |
| 7. ค่า BC ไม่พอดี | เคืองทุกครั้งที่ใส่ ไม่ว่าคู่ใหม่แค่ไหน | เช็คค่า BC (มาตรฐานเลนส์เกาหลี 8.6) ปรึกษาผู้เชี่ยวชาญ |
| 8. เลนส์หมดอายุ/ฉีกขาด | แสบผิดปกติทั้งที่ทำทุกอย่างเหมือนเดิม | ทิ้งทันที เปิดคู่ใหม่ นับอายุเลนส์รายเดือนไม่เกิน 30 วันหลังเปิด |
ใส่คอนแทคเลนส์แล้วแสบตาแบบไหน ต้องหยุดใส่และพบจักษุแพทย์
อาการเคืองทั่วไปมักหายภายในไม่กี่นาทีถึงไม่กี่ชั่วโมงหลังถอดเลนส์ แต่ถ้ามีอาการต่อไปนี้ ให้หยุดใส่เลนส์ทันทีและพบจักษุแพทย์ภายใน 24 ชั่วโมง เพราะอาจเป็นสัญญาณกระจกตาอักเสบหรือติดเชื้อ
- ปวดตารุนแรงหรือแสบต่อเนื่องแม้ถอดเลนส์แล้วหลายชั่วโมง
- ตาแดงจัด มีขี้ตาเขียวหรือเหลืองมาก น้ำตาไหลไม่หยุด
- มองมัว เห็นแสงฟุ้ง หรือสู้แสงไม่ได้
- ตุ่มหรือฝ้าขาวบนกระจกตาที่มองเห็นด้วยตาเปล่า
American Academy of Ophthalmology (AAO) แนะนำหลักจำง่ายๆ ว่าอาการ "แดง ปวด มัว สู้แสงไม่ได้" ที่เกิดพร้อมกันคือธงแดงของผู้ใช้คอนแทคเลนส์ อย่ารอดูอาการเอง และห้ามใส่เลนส์กลับเข้าไปจนกว่าแพทย์จะอนุญาต
คำถามที่พบบ่อย
ใส่คอนแทคเลนส์ครั้งแรกแล้วเคืองตาเล็กน้อย ปกติไหม?
ความรู้สึก "รู้ว่ามีอะไรอยู่ในตา" ช่วง 15-30 นาทีแรกถือว่าปกติสำหรับมือใหม่ เพราะตายังไม่ชินกับเลนส์ แต่ถ้าแสบจี๊ดหรือเจ็บจนน้ำตาไหล ไม่ใช่เรื่องปกติ ให้ถอดออกเช็คว่าเลนส์กลับด้านหรือมีฝุ่นติดหรือไม่ แล้วล้างก่อนใส่ใหม่
แสบตาข้างเดียว อีกข้างปกติ เกิดจากอะไร?
ส่วนใหญ่เป็นปัญหาที่ตัวเลนส์ข้างนั้น เช่น กลับด้าน มีฝุ่น มีรอยฉีกเล็กๆ หรือคราบสะสม ให้ถอดเลนส์ข้างที่แสบมาส่องดูใต้แสงสว่าง ถ้าพบรอยขาดให้ทิ้งทันที ถ้าเลนส์ปกติแต่ยังแสบซ้ำๆ ข้างเดิม อาจมีแผลที่กระจกตา ควรพบจักษุแพทย์
ใส่เลนส์แล้วแสบตา ควรพักเลนส์กี่วัน?
ถ้าเป็นการระคายเคืองทั่วไปที่อาการหายหลังถอดเลนส์ พัก 1-2 วันแล้วลองใส่คู่ใหม่ที่ล้างสะอาดได้ แต่ถ้าตาแดงหรือแสบนานเกิน 24 ชั่วโมงหลังถอด ควรพบจักษุแพทย์ก่อน และกลับมาใส่เมื่อแพทย์ยืนยันว่าตาหายดีแล้วเท่านั้น
น้ำตาเทียมช่วยแก้แสบตาจากคอนแทคเลนส์ได้ไหม?
ช่วยได้ในกรณีตาแห้ง โดยต้องเลือกสูตรที่ระบุว่าใช้ร่วมกับคอนแทคเลนส์ได้ (แนะนำชนิดไม่มีสารกันเสีย) แต่ถ้าแสบจากเลนส์กลับด้าน เลนส์สกปรก หรือเลนส์หมดอายุ น้ำตาเทียมจะช่วยแค่ชั่วคราว ต้องแก้ที่ต้นเหตุ
แหล่งอ้างอิง
- American Academy of Ophthalmology (AAO) — ข้อแนะนำการใช้คอนแทคเลนส์อย่างปลอดภัยและสัญญาณอันตรายของกระจกตาอักเสบ (https://www.aao.org)
- Centers for Disease Control and Prevention (CDC) — สุขอนามัยการดูแลคอนแทคเลนส์และการป้องกันการติดเชื้อที่ตา (https://www.cdc.gov)
- สำนักงานคณะกรรมการอาหารและยา (อย.) — คอนแทคเลนส์จัดเป็นเครื่องมือแพทย์ที่ต้องมีเลขทะเบียนถูกต้อง (https://www.fda.moph.go.th)
- ราชวิทยาลัยจักษุแพทย์แห่งประเทศไทย — คำแนะนำการใช้เลนส์สัมผัสสำหรับประชาชน
บทความนี้ให้ข้อมูลทั่วไปเพื่อการศึกษา ไม่ใช่คำแนะนำทางการแพทย์ หากมีอาการผิดปกติที่ดวงตา ควรหยุดใช้เลนส์และพบจักษุแพทย์ | คอนแทคเลนส์เป็นเครื่องมือแพทย์ ควรเลือกซื้อผลิตภัณฑ์ที่มีเลขทะเบียน อย. ถูกต้อง
อยากรู้ว่าสีไหนเข้ากับตาคุณ? ลองผ่านกล้องได้เลยไม่ต้องสั่งก่อน
ลองเลนส์ผ่าน AR Try-Onช้อปทุกรุ่นบน Shopee
อย. ใบรับแจ้งเลขที่ 69-2-2-2-0006310 (ตรวจสอบสถานะล่าสุดได้ที่ฐานข้อมูล อย.) · Shopee 4.9★ จากคะแนนรีวิวเกือบ 40,000 รายการ · ยอดขายสะสมกว่า 177,000 คู่ · ข้อมูล ณ ส.ค. 2569