7 Signs of a Contact Lens Eye Infection — When to See a Doctor

หลักจำง่ายๆ คือ "ถอดแล้วดีขึ้น = พอรอได้, ถอดแล้วยังแย่ = ไปหาหมอ" และไม่ว่ากรณีไหน ห้ามใส่เลนส์กลับเข้าไปจนกว่าอาการจะหายสนิทและแพทย์อนุญาต หากอาการของคุณเป็นแค่แสบๆ เคืองๆ ทั่วไป ลองเช็กสาเหตุอื่นก่อนได้ที่ 8 สาเหตุที่ใส่คอนแทคเลนส์แล้วแสบตา เคืองตา

พฤติกรรมเสี่ยงอันดับต้นๆ ที่พาเชื้อเข้าตา

ข้อมูลจาก CDC ระบุว่าการนอนหลับทั้งที่ใส่คอนแทคเลนส์เพิ่มความเสี่ยงกระจกตาติดเชื้อได้ราว 6-8 เท่า ซึ่งเป็นพฤติกรรมเสี่ยงที่พบบ่อยที่สุด รองลงมาคือการให้เลนส์สัมผัสน้ำ ไม่ว่าจะเป็นน้ำประปา สระว่ายน้ำ หรือน้ำทะเล เพราะในน้ำมีเชื้ออะมีบาที่ทำให้เกิดการติดเชื้อรุนแรงชนิดรักษายาก อ่านรายละเอียดเพิ่มได้ใน อันตรายจากการใส่คอนแทคเลนส์ว่ายน้ำ-อาบน้ำ

• นอนหลับทั้งที่ใส่เลนส์ (รวมถึงงีบสั้นๆ)
• ล้างเลนส์หรือตลับด้วยน้ำเปล่า / เติมน้ำยาเก่าซ้ำ
• ใส่เลนส์รายวันซ้ำหลายวัน หรือใส่เลนส์รายเดือนเกิน 30 วันหลังเปิดใช้
• ไม่ล้างมือก่อนใส่-ถอดเลนส์
• ใช้ตลับเลนส์เก่าเกิน 3 เดือนโดยไม่เปลี่ยน

ลดความเสี่ยงได้ตั้งแต่ตอนเลือกเลนส์

นอกจากวินัยการดูแลเลนส์แล้ว การเลือกเลนส์ก็ช่วยลดความเสี่ยงได้ระดับหนึ่ง ข้อแรกคือเลือกเลนส์ที่มีเลขทะเบียน อย. ถูกต้องเท่านั้น เพราะเลนส์ไม่มี อย. ไม่ผ่านการตรวจสอบทั้งวัสดุและความสะอาดในการผลิต ข้อสองคือถ้าเป็นคนไม่ค่อยมีเวลาดูแลเลนส์ เลนส์รายวันที่ใส่ครั้งเดียวทิ้งจะตัดปัญหาการสะสมเชื้อในตลับไปเลย และข้อสามคือวัสดุที่ออกซิเจนผ่านได้ดีอย่าง Silicone Hydrogel ช่วยให้กระจกตาไม่ขาดออกซิเจน ซึ่งกระจกตาที่แข็งแรงจะต้านทานเชื้อได้ดีกว่ากระจกตาที่อ่อนแอจากการขาดออกซิเจนเรื้อรัง

ตัวอย่างเช่นเลนส์ของ Glitzlens ที่มีเลขทะเบียน อย. 69-2-2-2-0006310 มีรุ่นรายเดือน Silicone Hydrogel ที่ออกซิเจนผ่านมากกว่า Hydrogel ทั่วไปราว 10 เท่า (ข้อมูลผู้ผลิต) ทั้งนี้ไม่ว่าจะใช้เลนส์แบรนด์ไหน วินัยการดูแลเลนส์ยังคงเป็นเกราะป้องกันที่สำคัญที่สุด

ถ้าสงสัยว่าติดเชื้อ ต้องทำอะไรบ้าง

1. ถอดเลนส์ออกทันทีด้วยมือที่ล้างสะอาด และห้ามใส่กลับ
2. อย่าทิ้งเลนส์และตลับ — เก็บใส่ถุงไปให้แพทย์ตรวจหาเชื้อ จะช่วยให้เลือกยาได้ตรงจุด
3. ห้ามซื้อยาหยอดตาสเตียรอยด์มาใช้เอง เพราะอาจทำให้เชื้อบางชนิดลุกลามเร็วขึ้น
4. พบจักษุแพทย์ตามระดับความเร่งด่วนในตารางข้างต้น
5. หลังรักษาหาย ให้เริ่มเลนส์คู่ใหม่ ตลับใหม่ และน้ำยาขวดใหม่ทั้งหมด

อาการตาแดงบางกรณีอาจไม่ใช่การติดเชื้อจากเลนส์โดยตรง แต่เป็นตาแดงระบาดตามฤดูกาล ซึ่งมีวิธีรับมือต่างกัน อ่านเพิ่มเติมได้ที่ เป็นตาแดงใส่คอนแทคเลนส์ได้ไหม

คำถามที่พบบ่อย

ตาติดเชื้อจากคอนแทคเลนส์ หายเองได้ไหม?

การระคายเคืองเล็กน้อยอาจดีขึ้นเองหลังพักเลนส์ 1-2 วัน แต่การติดเชื้อจริงมักไม่หายเองและอาจลุกลามเร็ว โดยเฉพาะแผลติดเชื้อที่กระจกตาซึ่งอาจทิ้งแผลเป็นถาวร หากอาการไม่ดีขึ้นภายใน 24-48 ชั่วโมงหลังถอดเลนส์ หรือมีอาการปวด แพ้แสง ตามัว ให้พบจักษุแพทย์ทันที

ต้องพักเลนส์นานแค่ไหนหลังตาติดเชื้อ?

ขึ้นอยู่กับชนิดและความรุนแรงของเชื้อ โดยทั่วไปต้องพักจนกว่าอาการจะหายสนิทและจักษุแพทย์ยืนยันว่ากระจกตากลับมาปกติแล้ว ซึ่งอาจใช้เวลาตั้งแต่ 1-2 สัปดาห์ไปจนถึงหลายเดือนในกรณีรุนแรง และเมื่อกลับมาใส่ต้องใช้เลนส์คู่ใหม่ ตลับใหม่ น้ำยาขวดใหม่เสมอ

ตาแดงธรรมดากับตาติดเชื้อ ต่างกันยังไง?

ตาแดงจากการระคายเคืองมักไม่ปวด ไม่มีขี้ตาข้น และดีขึ้นชัดเจนภายในไม่กี่ชั่วโมงหลังถอดเลนส์ ส่วนตาติดเชื้อมักมาพร้อมอาการอย่างน้อยหนึ่งอย่างในกลุ่มนี้: ปวดตา ขี้ตาเหลืองหรือเขียว แพ้แสง ตามัว และอาการไม่ดีขึ้นแม้ถอดเลนส์แล้วข้ามคืน

เลนส์รายวันช่วยลดความเสี่ยงติดเชื้อจริงไหม?

ช่วยลดความเสี่ยงในส่วนที่เกิดจากการดูแลเลนส์ไม่ถูกวิธี เพราะใส่ครั้งเดียวแล้วทิ้ง ไม่ต้องล้าง ไม่ต้องแช่ ไม่มีการสะสมเชื้อในตลับ แต่ไม่ได้ลดความเสี่ยงเป็นศูนย์ — ถ้าใส่เลนส์รายวันซ้ำหลายวัน นอนทั้งเลนส์ หรือใส่ด้วยมือที่ไม่สะอาด ก็ยังติดเชื้อได้เหมือนกัน

แหล่งอ้างอิง

• Centers for Disease Control and Prevention (CDC) — Contact Lens Health, https://www.cdc.gov
• American Academy of Ophthalmology (AAO) — Contact Lens-Related Eye Infections, https://www.aao.org
• สำนักงานคณะกรรมการอาหารและยา (อย.) — ข้อแนะนำการใช้คอนแทคเลนส์อย่างปลอดภัย, https://www.fda.moph.go.th
• ราชวิทยาลัยจักษุแพทย์แห่งประเทศไทย

บทความนี้ให้ข้อมูลทั่วไปเพื่อการศึกษา ไม่ใช่คำแนะนำทางการแพทย์ หากมีอาการผิดปกติที่ดวงตา ควรหยุดใช้เลนส์และพบจักษุแพทย์ | คอนแทคเลนส์เป็นเครื่องมือแพทย์ ควรเลือกซื้อผลิตภัณฑ์ที่มีเลขทะเบียน อย. ถูกต้อง